--- title: "213 godina od rođenja Petra II Petrovića Njegoša" url: "https://balkanwatch.com/213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa/" type: "post" published: "2026-11-13T11:18:49+01:00" modified: "2026-11-13T11:48:14+01:00" author: "Dusan" --- ## **Na današnji dan, 13. novembra 1813. godine, u Njegušima pod Lovćenom rođen je Petar II Petrović Njegoš, jedan od najvećih srpskih pesnika i mislilaca, pravoslavni vladika i vladar Crne Gore. Za svega 37 godina života ostavio je neizbrisiv trag u srpskoj književnosti, a njegova dela *Gorski vijenac*, *Luča mikrokozma* i *Lažni car Šćepan Mali* predstavljaju neka od najznačajnijih ostvarenja književnosti 19. veka.** Njegoš je pripadao vremenu u kojem se srpski narod borio za oslobođenje, očuvanje identiteta i obnovu državnosti. U takvim okolnostima izrastao je u ličnost koja je objedinila duhovni poziv, državničku odgovornost i izuzetnu književnu darovitost. Njegova dela, duboko prožeta srpskom istorijom, narodnom tradicijom, pravoslavnom duhovnošću i univerzalnim filozofskim pitanjima, nadživela su vreme u kojem su nastala i postala neizostavni deo književnog obrazovanja. ### Od Radivoja Petrovića do vladike Petra II Petar II Petrović Njegoš rođen je 1. novembra 1813. godine po julijanskom, odnosno **13. novembra po gregorijanskom kalendaru**. Na krštenju je dobio ime Radivoje, a bio je poznat i kao Rade Tomov. **Njegov otac Tomo Markov Petrović** bio je rođeni brat vladike Petra I Petrovića Njegoša, dok mu je majka bila Ivana Proroković. Prve godine života proveo je u Njegušima, a već kao dečak počeo je da stiče obrazovanje u crkvenom okruženju. Školovao se kod jeromonaha Josifa Tropovića u Toploj, nedaleko od Herceg Novog, a zatim nastavio obrazovanje na Cetinju. Posebno važnu ulogu u njegovom intelektualnom razvoju imao je srpski pesnik Sima Milutinović Sarajlija, koji ga je upoznao sa narodnim epskim pesništvom, istorijom, mitologijom i književnošću. Njegoš je još u mladosti pokazivao izrazitu sklonost ka učenju i pisanju. Tokom života upoznavao se sa evropskom filozofijom i književnošću, a naročito interesovanje pokazivao je za ruske i druge slovenske pisce. Nakon smrti Petra I Petrovića Njegoša 1830. godine, sedamnaestogodišnji Rade izabran je za njegovog naslednika. Primio je monaški čin i ime Petar, a 1833. godine u Rusiji je hirotonisan za episkopa. Tako je veoma mlad preuzeo odgovornost za crkvene i državne poslove u jednoj od najtežih epoha istorije Crne Gore. ### Vladar, reformator i zaštitnik prosvete Njegoš je vladao od 1830. do 1851. godine, nastojeći da plemenski organizovano društvo pretvori u uređeniju državu sa stalnim institucijama. Godine 1831. osnovan je Praviteljstvujušči senat, najvažnije upravno i sudsko telo, dok su gvardija i perjanici postali oslonac centralne vlasti. Sprovedene su promene u sudstvu, uveden je sistem prikupljanja poreza i preduzimane mere usmerene na ograničavanje plemenske samovolje i krvne osvete. Posebno mesto u njegovoj vladavini zauzima razvoj obrazovanja. Godine 1834. na Cetinju je otvorena škola, a u isto vreme počela je da radi štamparija koju je Njegoš nabavio tokom boravka u Rusiji. U njoj su štampane knjige verskog, književnog i obrazovnog karaktera, među kojima i dela namenjena učenju srpskog jezika. Godine 1838. podignut je i dvor Biljarda, koji je postao važno središte državnog i kulturnog života. Njegoš je održavao diplomatske veze sa Rusijom i Austrijom, nastojeći da očuva političku samostalnost i unapredi položaj zemlje kojom je upravljao. Uprkos brojnim državničkim obavezama, nastavio je da piše i razvija književno stvaralaštvo koje će mu doneti trajno mesto u istoriji. ![](https://balkanwatch.com/wp-content/uploads/2026/11/Portret-dame-sa-crnim-oglavkom.png)Foto: wikipedia.com ### „Gorski vijenac“ Njegoševo najznačajnije i najpoznatije književno ostvarenje, „Gorski vijenac“, objavljeno je 1847. godine u Beču. Ovo pesničko-dramsko delo, napisano pretežno u epskom desetercu, zasnovano je na istorijskim i predanjskim motivima iz vremena vladike Danila, a u njegovom središtu nalaze se pitanja slobode, časti, vere, žrtve i opstanka naroda. Kroz sudbine i razgovore svojih junaka Njegoš je prikazao ne samo istorijske sukobe već i duboke moralne dileme čoveka suočenog sa velikim iskušenjima. Posebna vrednost dela nalazi se u snažnom pesničkom jeziku, bogatstvu narodnih izraza i filozofskim mislima koje su vremenom postale deo srpske kulturne tradicije. Stihovi poput „**Blago tome ko dovijeka živi, imao se rašta i roditi**“ i „**Neka bude borba neprestana, neka bude što biti ne može**“ ostali su prepoznatljivi i gotovo dva veka nakon objavljivanja. „Gorski vijenac“ predstavlja spoj narodne epske tradicije, istorijske svesti, filozofije i književnog izraza, zbog čega se smatra jednim od kapitalnih dela srpske književnosti. ### „Luča mikrokozma“ Dve godine ranije, 1845. godine, Njegoš je objavio filozofsko-religijski spjev „Luča mikrokozma“. U ovom delu Njegoš se udaljava od neposrednih istorijskih događaja i okreće najdubljim pitanjima ljudskog postojanja. Razmatra poreklo čoveka, besmrtnost duše, odnos dobra i zla, slobodnu volju i čovekovo mesto u božanskom poretku. Delo je prožeto hrišćanskom simbolikom i snažnim filozofskim slikama, a njegova misaona složenost pokazuje širinu Njegoševog obrazovanja i stvaralaštva. „Luča mikrokozma“ predstavlja jedno od najznačajnijih filozofskih pesničkih ostvarenja srpske književnosti i svedočanstvo Njegoševog nastojanja da kroz poeziju odgovori na univerzalna pitanja o smislu života. ### „Lažni car Šćepan Mali“ Njegoševo treće kapitalno ostvarenje, „Lažni car Šćepan Mali“, objavljeno je 1851. godine, u poslednjoj godini njegovog života. Delo obrađuje istorijsku pojavu Šćepana Malog, koji se u 18. veku pojavio u Crnoj Gori predstavljajući se kao ruski car Petar III. Kroz priču o samozvanom vladaru Njegoš razmatra odnos naroda prema vlasti, pitanje političkog autoriteta, obmane, ljudske lakovernosti i državnog poretka. U odnosu na „Gorski vijenac“, delo sadrži izraženije satirične i humoristične elemente, ali zadržava karakterističnu Njegoševu misaonu dubinu. Pored ova tri najpoznatija dela, Njegoš je napisao i „Pustinjaka cetinjskog“, „Svobodijadu“, „Glas kamenštaka“, kao i druge pesme, a priredio je i zbirku narodnih pesama „Ogledalo srpsko“. ### Prerana smrt i počinak na Lovćenu Njegoš je tokom poslednjih godina života bolovao od tuberkuloze. U nastojanju da poboljša zdravstveno stanje putovao je u Italiju, ali bolest nije uspeo da pobedi. Preminuo je na Cetinju 19. oktobra 1851. godine po julijanskom, odnosno 31. oktobra po gregorijanskom kalendaru, sa svega 37 godina. Prvobitno je sahranjen u Cetinjskom manastiru, da bi njegovi posmrtni ostaci 1855. godine bili preneti u kapelu na Lovćenu, prema njegovoj želji. Na tom mestu danas se nalazi Njegošev mauzolej, podignut 1974. godine prema projektu vajara Ivana Meštrovića. ### Književno nasleđe koje traje više od dva veka Petar II Petrović Njegoš ostao je zapamćen kao jedna od najznačajnijih ličnosti srpske književnosti i istorije 19. veka. Njegovo književno delo predstavljalo je snažnu vezu između narodnog epskog pesništva i savremene evropske književnosti, dok su filozofska razmišljanja o slobodi, čoveku, veri i moralnoj odgovornosti njegovim stihovima dala trajnu vrednost. Iako je živeo kratko, uspeo je da stvori dela koja su postala predmet proučavanja brojnih generacija književnih istoričara, filozofa i istoričara. **Danas, 213 godina nakon njegovog rođenja, Njegoševo ime ostaje jedan od simbola srpske književnosti, a njegova poezija svedočanstvo stvaralačke snage čoveka koji je za manje od četiri decenije života ostavio nasleđe koje traje vekovima.** [https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/add_to/whatsapp?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/whatsapp?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/add_to/google_gmail?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/google_gmail?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/add_to/threads?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/threads?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/add_to/viber?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/viber?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/add_to/x?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a](https://www.addtoany.com/add_to/x?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2F213-godina-od-rodjenja-petra-ii-petrovica-njegosa%2F&linkname=213%20godina%20od%20ro%C4%91enja%20Petra%20II%20Petrovi%C4%87a%20Njego%C5%A1a)[https://www.addtoany.com/share](https://www.addtoany.com/share)