Danas se navršava 35 godina od prisilne evakuacije koju su hrvatske vlasti sprovele nad Srbima iz 26 sela Požeške kotline. Za ovaj čin, kao i za opsežna razaranja i zločine nad civilnim stanovništvom koji su usledili, do danas niko nije odgovarao ni pred domaćim ni pred međunarodnim pravosuđem.
Naredba o evakuaciji i sudbina 26 sela
Odluku o prisilnom napuštanju domova doneo je Krizni štab opštine Slavonska Požega krajem oktobra 1991. godine pod izgovorom zaštite građana i efikasnije odbrane položaja hrvatskih snaga. Prema popisu iz iste godine, u pomenutim selima živelo je 2.120 ljudi.
Iako je stanovništvu garantovana bezbednost imovine, odmah po napuštanju domova počelo je sistematsko paljenje i uništavanje stambenih i pomoćnih objekata. Stariji i nemoćni meštani, koji nisu mogli ili želeli da odu, stradali su u svojim kućama tokom ovih akcija.
Vojni napad i stradanje civila
Deo stanovnika izbegao je u sela Gornji Vrhovci, Vučjak Čečavski i Šnjegavić, koja su odbila da sprovedu naredbu i organizovala seoske straže. U rano jutro 10. decembra 1991. godine hrvatske vojne jedinice pokrenule su napad na ta područja.
Tokom ove vojne akcije i pretresa terena ubijena je 71 osoba srpske nacionalnosti, od kojih su 34 bile žene. Pripadnici hrvatskih snaga potom su opljačkali i potpuno uništili 616 stambenih i 590 pomoćnih objekata, ostavivši bez doma blizu 1.500 ljudi.
Neotkrivene sudbine i izostanak odgovornosti
Iskopavanjem masovne grobnice u selu Šnjegavić krajem 2000. godine pronađeni su posmrtni ostaci 13 lica. Do danas su porodice identifikovale i sahranile ukupno 27 žrtava ovih događaja, dok se 44 osobe i dalje zvanično vode kao nestale.
Postojanje pismene naredbe lokalnih vlasti za dislokaciju stanovništva čini ovaj slučaj jednim od retkih dokumentovanih primera te vrste u modernoj evropskoj istoriji. Ipak, uprkos tome što su 23 sela potpuno zbrisana sa geografske karte i što su podneti izveštaji nadležnim organima, za prisilno raseljavanje i zločine u Požeškoj kotlini i dalje niko nije procesuiran.
