Nekadašnji guverner američke savezne države Ilinois Rod Blagojević ocenio je da se u Bosni i Hercegovini odvija „ogroman napad“ na politička prava srpskog naroda i pravo građana Republike Srpske da biraju svoje predstavnike.
Blagojević je u podkastu „3th & Park“ situaciju u Republici Srpskoj uporedio sa političkim i pravosudnim procesima kroz koje su, prema njegovom viđenju, prošli američki predsednik Donald Tramp i on lično u Sjedinjenim Američkim Državama.
Blagojević o Republici Srpskoj i Dodiku
Blagojević je naveo da radi za Vladu Republike Srpske i da dešavanja u BiH posmatra i kroz pitanje demokratskog legitimiteta institucija koje donose odluke koje neposredno utiču na Srpsku.
Govoreći o postupku protiv Milorada Dodika, Blagojević je ocenio da je bivši predsednik Republike Srpske osuđen zbog postupaka koji, prema njegovom stavu, nisu trebalo da budu kriminalizovani.
Zvanično, Sud BiH je Dodika pravosnažno proglasio krivim za krivično delo neizvršavanja odluka visokog predstavnika i izrekao mu kaznu od godinu dana zatvora i šestogodišnju zabranu obavljanja funkcije predsednika Republike Srpske.
„Napad na pravo srpskog naroda da bira svoje lidere“
Blagojević je posebno kritikovao ulogu visokog predstavnika Kristijana Šmita i rekao da je, iz njegovog ugla, suština problema u tome što se odlukama međunarodnih institucija utiče na politički život Republike Srpske.
„To je ogroman napad na prava srpskog naroda na samoopredeljenje, na pravo da biraju svoje lidere na izborima“, poručio je Blagojević, prenosi RTRS.
Pitanje legitimiteta Šmitovog mandata godinama je predmet političkog spora. Upravni odbor Saveta za sprovođenje mira formalno ga je imenovao 2021. godine, uz protivljenje Rusije, dok Republika Srpska i pojedine države osporavaju njegov legitimitet zbog izostanka potvrde Saveta bezbednosti UN. OHR, sa druge strane, tvrdi da takva potvrda nije pravni uslov za imenovanje.
Blagojević povezao svoj angažman sa srpskim poreklom
Govoreći o razlozima svog angažmana, Blagojević je podsetio da njegova porodica po majčinoj strani vodi poreklo sa prostora Bosne i Hercegovine.
On je rekao da su njegovi deda i baka sa tog prostora otišli u Sjedinjene Američke Države početkom 20. veka i ocenio da zbog toga današnji angažman u vezi sa Republikom Srpskom za njega ima i ličnu dimenziju.
Blagojević je u razgovoru izneo i veoma oštre tvrdnje o političkim i verskim prilikama u BiH, uključujući navode o uticaju radikalnog islamizma i vezama sa Iranom. Za te tvrdnje u samom intervjuu nisu predstavljeni nezavisni dokazi, pa ih treba posmatrati kao Blagojevićev politički stav, a ne kao utvrđene činjenice.
Dejton i položaj Republike Srpske
Blagojević je podsetio i da je sadašnje ustavno uređenje BiH nastalo Dejtonskim mirovnim sporazumom iz 1995. godine.
Njegova poruka bila je da prava Republike Srpske i njenih građana moraju biti posmatrana kroz okvir Dejtonskog sporazuma i demokratskog prava birača da odlučuju ko će ih predstavljati.
Debata o odnosu domaćih institucija BiH, Republike Srpske i Kancelarije visokog predstavnika ostaje jedno od najspornijih pitanja u zemlji, a stavovi o ovlašćenjima OHR-a i Šmitovom mandatu i dalje su duboko podeljeni.
