Hrvatska policija uhapsila je četiri osobe zbog sumnje da su tokom navijačke povorke u Splitu, uoči utakmice Hajduka i Ajaksa, uzvikivale nacističke i antisemitske parole. Identifikovano je još petnaestak osoba za kojima se traga, dok je petorici mladića, zbog odvojenih navijačkih nereda, određen jednomesečni pritvor. Incidenti su izazvali oštre reakcije hrvatske javnosti i državnih zvaničnika, a policija nastavlja da analizira stotine snimaka kako bi identifikovala odgovorne.
Prema informacijama koje je 17. oktobra prenela Hrvatska radio-televizija (HRT), pozivajući se na Hinu, uhapšena četvorica osumnjičena su za krivično delo javnog podsticanja na nasilje i mržnju.
Policija je na osnovu video-snimaka utvrdila identitet još petnaestak osoba, ali one zasad nisu privedene jer nisu pronađene na adresama prebivališta.
Sporni događaji odigrali su se uoči utakmice Hajduka i holandskog Ajaksa, održane 15. oktobra na stadionu Poljud u Splitu.
Navijači uzvikivali Hitlerovo ime i antisemitske parole
Incidenti su počeli tokom organizovane povorke navijača Hajduka, poznate kao Torcida, koja je prolazila ulicama Splita prema stadionu. Na snimcima koji su se pojavili u javnosti zabeleženi su povici kojima se veličaju nacizam i ustaštvo, kao i uvrede usmerene protiv Jevreja.
Pojedini učesnici povorke uzvikivali su ime Adolfa Hitlera i naziv nacističkog koncentracionog logora Aušvic. Takvo ponašanje izazvalo je brojne osude, posebno imajući u vidu istorijski značaj antisemitizma i zločina počinjenih tokom Drugog svetskog rata.
Policijska uprava splitsko-dalmatinska potvrdila je da su tokom povorke zabeleženi povici sa elementima kažnjivog ponašanja i da je pokrenuto kriminalističko istraživanje. Prema hrvatskom Krivičnom zakonu, javno podsticanje na nasilje i mržnju predstavlja krivično delo za koje je predviđena zatvorska kazna.
Petorici mladića određen jednomesečni pritvor
Pored istrage zbog antisemitskih i nacističkih povika, hrvatsko pravosuđe postupa i u slučajevima fizičkih sukoba koji su prethodili utakmici.
Istražni sudija Županijskog suda u Splitu odredio je jednomesečni istražni pritvor petorici mladića zbog sumnje da su učestvovali u navijačkim neredima na splitskoj Rivi u sredu uveče. Tokom tih incidenata došlo je i do sukoba sa policijskim službenicima koji su intervenisali.
Važno je razlikovati ove postupke od hapšenja zbog govora mržnje tokom povorke, jer je reč o različitim događajima i osnovima za krivično gonjenje. Policija je ranije privela još desetak osoba zbog različitih prekršaja, a pojedinima su već izrečene kazne.
Zbog antisemitskog vređanja igrača Ajaksa dobio deset dana zatvora
Jedna od prvih kazni izrečena je 24-godišnjem muškarcu koji je tokom utakmice vređao igrače i predstavnike holandskog kluba na antisemitskoj osnovi.
Prema policijskim i sudskim informacijama koje prenose hrvatski mediji, muškarac je bio pod dejstvom alkohola, a njegovo ponašanje okarakterisano je kao izazivanje mržnje i netrpeljivosti na osnovu nacionalne i verske pripadnosti. Prekršajni sud izrekao mu je kaznu od deset dana zatvora.
Ovaj postupak odnosi se na ponašanje tokom same utakmice, a ne na krivičnu istragu protiv osoba koje su učestvovale u navijačkoj povorci.
Policija pregledava stotine snimaka, očekuju se nova hapšenja
Splitska policija nastavlja intenzivnu istragu kako bi utvrdila identitet što većeg broja učesnika incidenata.
Istražitelji analiziraju snimke nadzornih kamera, televizijske kadrove i video-materijale koje su zabeležili građani i novinari. Posebna pažnja posvećena je identifikaciji osoba koje su uzvikivale antisemitske parole i veličale nacističku ideologiju.
Prema informacijama hrvatskih medija, očekuje se da će četvorica uhapšenih zbog spornih povika biti izvedena pred istražnog sudiju tokom subote. Policijske i pravosudne aktivnosti trebalo bi da budu nastavljene tokom vikenda, a moguće i početkom naredne nedelje.
Na Poljudu bilo više od 31.000 gledalaca
Utakmica između Hajduka i Ajaksa odigrana je 15. oktobra pred 31.273 gledaoca, među kojima je bilo približno 1.413 gostujućih navijača.
Prema prvobitnom saopštenju splitske policije, tokom obezbeđivanja utakmice privedeno je 28 domaćih navijača zbog različitih razloga, među kojima su posedovanje pirotehnike i drugih zabranjenih predmeta. Tokom susreta došlo je i do prekida zbog upotrebe pirotehničkih sredstava na tribinama.
Hajduk je pobedio Ajaks rezultatom 2:1, ali su sportski rezultat zasenili događaji izvan terena.
Ponašanje dela navijača osudili su hrvatski zvaničnici, predstavnici civilnog društva i fudbalske organizacije, upozoravajući da veličanje totalitarnih ideologija i širenje verske mržnje nemaju mesto na sportskim događajima.
Incidenti izazvali reakcije i izvan Hrvatske
Događaji u Splitu privukli su pažnju i međunarodnih medija, naročito zbog antisemitskog karaktera pojedinih navijačkih poruka.
Ajaks je holandski klub koji se istorijski povezuje sa jevrejskom zajednicom Amsterdama, iako ta simbolička povezanost ne znači da su njegovi igrači, navijači ili rukovodstvo nužno jevrejskog porekla. Upravo je ova istorijska povezanost bila deo konteksta u kojem su se pojavile uvredljive parole.
Incidenti su otvorili i šire pitanje odgovornosti organizatora sportskih događaja i nadležnih institucija za sprečavanje govora mržnje i ekstremističkih poruka na stadionima i u njihovoj okolini.
