Univerzitetski profesori u više zemalja upozoravaju na zabrinjavajući trend među studentima generacije Z – sve veći broj mladih ima poteškoće sa čitanjem, razumevanjem i analizom dužih tekstova. Zbog toga su mnogi predavači prinuđeni da skraćuju nastavne materijale i prilagođavaju gradivo navikama novih generacija studenata.
Prema svedočenjima profesora sa američkih i evropskih univerziteta, studenti sve češće izbegavaju obimniju literaturu i oslanjaju se na kratke sažetke, video sadržaje i informacije sa društvenih mreža. Nastavnici navode da pojedini studenti imaju poteškoće čak i sa razumevanjem složenijih pasusa i povezivanjem ideja u okviru teksta.
Uzroci u digitalnim navikama i veštačkoj inteligenciji
Stručnjaci smatraju da se uzroci ovog problema mogu tražiti u promenjenim navikama konzumiranja informacija. Dominacija kratkih video-formata, sadržaja za brzo pregledanje i algoritama koji podstiču stalno prebacivanje pažnje utiču na sposobnost duže koncentracije. Dodatno, sve veća upotreba sažetaka koje generiše veštačka inteligencija smanjuje potrebu za čitanjem originalnih izvora.
Podaci iz istraživanja pokazuju i pad interesovanja za knjige među mlađim generacijama. U pojedinim zapadnim zemljama veliki broj mladih tokom godine ne pročita nijednu knjigu, dok se prosečno vreme posvećeno čitanju svakodnevno smanjuje. To, prema profesorima, utiče i na razvoj kritičkog mišljenja, argumentacije i samostalnog zaključivanja.
Profesori upozoravaju da univerziteti sve češće prilagođavaju standarde novim okolnostima, nudeći kraće verzije gradiva i pojednostavljena objašnjenja. Deo akademske zajednice smatra da takav pristup dugoročno može oslabiti obrazovne standarde.
Poseban problem je i uticaj na buduće profesije, jer tržište rada i dalje zahteva analitičke veštine, razumevanje stručnih tekstova i sposobnost samostalnog učenja. Ukoliko se trend nastavi, obrazovni sistemi bi mogli da se suoče sa generacijama sa slabije razvijenim čitalačkim kompetencijama.
Rasprava o ovom pitanju sve je prisutnija u akademskim krugovima, a mnogi profesori ističu da bi povratak kulturi čitanja mogao biti jedan od ključnih izazova obrazovanja u digitalnom dobu.
