Hrvatska je i dalje na vrhu evropske liste prema starosti u kojoj mladi napuštaju roditeljski dom. Prema najnovijim podacima Evrostata, mladi u toj zemlji osamostaljuju se u proseku sa 31,5 godina, kasnije nego u bilo kojoj drugoj članici Evropske unije.
Razlika u odnosu na prosek EU je velika. Mladi u evropskim zemljama roditeljski dom napuštaju sa prosečnih 26,3 godine, što znači da se njihovi vršnjaci u Hrvatskoj osamostaljuju više od pet godina kasnije.
Na suprotnom kraju liste nalazi se Finska, gde mladi odlaze od roditelja već sa 21,4 godine. Razlika između Hrvatske i Finske tako premašuje deset godina.
Podaci za 2025. potvrđuju da se Hrvatska već duže vreme nalazi među zemljama u kojima mladi najduže žive sa roditeljima. Ipak, prosečna starost nije rasla iz godine u godinu.
Tokom 2022. dostigla je 33,4 godine, da bi se 2023. smanjila na 31,8, a 2024. na 31,3 godine. Najnoviji prosek od 31,5 godina predstavlja blago povećanje u odnosu na prethodnu godinu, ali je i dalje gotovo dve godine niži nego 2022.
Mladi u regionu takođe kasno napuštaju roditelje
Kasno osamostaljivanje nije karakteristično samo za Hrvatsku. Sličan obrazac beleže i druge zemlje regiona koje Evrostat obuhvata istraživanjem.
U Severnoj Makedoniji mladi odlaze iz roditeljskog doma u proseku sa 30,7 godina, a u Srbiji sa 30,1 godinom. Prosek u Bosni i Hercegovini iznosi 29,5 godina, dok je u Sloveniji 28,8 godina.
Sve navedene zemlje nalaze se iznad proseka Evropske unije od 26,3 godine.
Među članicama EU, iza Hrvatske nalaze se Grčka i Slovačka, u kojima mladi roditeljski dom napuštaju sa prosečnih 30,9 godina. U Španiji i Italiji osamostaljuju se sa približno 30,2 godine.
Na severu Evrope situacija je znatno drugačija. Posle Finske, najranije se osamostaljuju mladi u Danskoj, sa 21,8 godina, dok prosek u Estoniji i Litvaniji iznosi 22,7 godina.
Ove razlike nisu novost, jer se prosečna starost napuštanja roditeljskog doma na nivou EU već više od dve decenije kreće oko 26 godina. Tokom 2025. iznosila je 26,3 godine, neznatno više nego godinu ranije.
Zaposlenost utiče na osamostaljivanje mladih
Podaci ukazuju na povezanost između položaja mladih na tržištu rada i trenutka u kojem napuštaju roditeljski dom.
Stopa zaposlenosti stanovnika EU između 20 i 29 godina tokom 2025. iznosila je 65,5 odsto. U većini zemalja u kojima se mladi osamostaljuju pre evropskog proseka, zaposlenost ove starosne grupe viša je od proseka EU.
Evrostat među takvim državama izdvaja Holandiju, Dansku, Nemačku i Švedsku.
Suprotan obrazac primećen je u zemljama u kojima mladi duže ostaju sa roditeljima. Hrvatska, Grčka, Španija i Italija beleže kasnije osamostaljivanje, ali i nižu stopu zaposlenosti stanovnika između 20 i 29 godina.
Zaposlenost, međutim, nije jedini razlog velikih razlika. Na odluku o odlasku iz roditeljskog doma utiču cene nekretnina i zakupnina, troškovi života, partnerski odnosi, kao i kulturne navike povezane sa zajedničkim životom više generacija.
Šta zapravo predstavlja prosek od 31,5 godina
Evrostatov podatak ne znači da se svaki mladi stanovnik Hrvatske seli od roditelja tek nakon tridesete godine.
Procena se zasniva na Anketi o radnoj snazi EU i podacima o tome da li osobe uzrasta od 15 do 34 godine žive u istom domaćinstvu sa roditeljima.
Za svaku godinu starosti izračunava se udeo osoba koje više ne žive sa roditeljima, a konačni pokazatelj predstavlja procenjenu starost u kojoj polovina populacije više nije deo roditeljskog domaćinstva.
Podatak od 31,5 godina zato prvenstveno pokazuje da mladi u Hrvatskoj znatno kasnije od evropskog proseka prelaze granicu nakon koje većina više ne živi sa roditeljima.
