Moguća pobeda konzervativne Narodne partije (PP) i krajnje desničarskog Voksa na parlamentarnim izborima u Španiji 29. novembra mogla bi ponovo da pokrene pitanje nezavisnosti Katalonije i izazove nove tenzije između Madrida i Barselone, gotovo deceniju nakon pokušaja otcepljenja 2017. godine, piše briselski Politiko.
Predstavnici katalonskih separatističkih stranaka upozoravaju da bi dolazak desnice na vlast mogao da dovede do ograničavanja regionalne autonomije i ponovnog jačanja pokreta za nezavisnost.
Katalonija je jedan od ekonomski najznačajnijih regiona Španije, sa udelom od oko 19 odsto u nacionalnoj ekonomiji i 16,5 odsto ukupnog stanovništva zemlje.
Sančezovi ustupci smanjili političke tenzije
Španski premijer Pedro Sančez tokom svog mandata nastojao je da ublaži sukobe sa katalonskim separatistima kroz političke pregovore i ustupke u zamenu za njihovu podršku u parlamentu.
Među najznačajnijim merama bilo je usvajanje zakona o amnestiji za osobe povezane sa pokušajem otcepljenja Katalonije 2017. godine.
Iako nezavisnost i dalje podržava 43 odsto Katalonaca, prema podacima regionalnog zavoda za statistiku, to pitanje više nije među njihovim najvažnijim političkim prioritetima.
Građane trenutno više zabrinjavaju problemi stanovanja, imigracije i kriminala.
Bivši katalonski predsednik Karles Pudždemon nedavno je priznao da je pokret za nezavisnost fragmentiran i oslabljen.
PP najavljuje ukidanje amnestije, Voks oštrije mere
Lider Narodne partije Alberto Nunjez Feiho optužio je Sančeza da je saradnjom sa katalonskim nacionalistima narušio ustavni poredak Španije.
Feiho je najavio ukidanje zakona o amnestiji, ali je istovremeno odbacio tvrdnje da želi centralizaciju vlasti, navodeći da mu je cilj omogućavanje normalnog funkcionisanja katalonske samouprave.
Voks, s druge strane, zastupa znatno oštrije stavove, uključujući zabranu separatističkih stranaka i ukidanje decentralizovanog političkog uređenja Španije.
Ipak, lider Voksa Santijago Abaskal tokom kampanje ublažio je retoriku o Kataloniji, stavljajući u prvi plan pitanje suzbijanja imigracije.
Katalonske vlasti strahuju od gubitka autonomije
Predsednik katalonske regionalne vlade Salvador Ilja izrazio je sumnju u namere desničarskih stranaka, upozoravajući da bi njihova politika mogla da ugrozi autonomiju građenu tokom prethodnih decenija.
Jedna od mogućih tačaka sukoba jeste upotreba katalonskog i drugih regionalnih jezika u španskom Kongresu, kao i jezička politika u obrazovnom sistemu.
Predstavnici separatističkih stranaka upozoravaju i na mogućnost smanjenja finansiranja regionalnih institucija i ograničavanja njihovih nadležnosti.
Da li bi nova vlada mogla da ojača separatizam?
Politički analitičari ocenjuju da bi tvrđi pristup centralnih vlasti mogao da proizvede suprotan efekat i ponovo ojača podršku katalonskoj nezavisnosti.
Direktor Barselonskog instituta za političke i društvene nauke Oriol Bartomeus smatra da bi Narodna partija mogla da zaoštri stav prema Kataloniji ukoliko ne ostvari očekivane rezultate u drugim oblastima, poput ekonomije.
Dodatni politički značaj mogao bi da ima eventualni povratak Karlesa Pudždemona u Španiju nakon izbora.
Pudždemon, koji od 2017. godine živi u Belgiji, i dalje predstavlja važnu političku figuru za pristalice katalonske nezavisnosti.
Njegova stranka Junts ocenjuje da bi eventualna vlada PP-a i Voksa mogla da podstakne novu mobilizaciju separatističkog pokreta.
Iako je pitanje nezavisnosti poslednjih godina izgubilo deo političke snage, ishod izbora 29. novembra mogao bi ponovo da ga postavi u središte odnosa Madrida i Barselone.
