--- title: "Prvi novembar 1918: Dan oslobođenja Beograda" url: "https://balkanwatch.com/prvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda/" type: "post" published: "2026-11-01T08:22:02+01:00" modified: "2026-11-01T08:58:27+01:00" author: "Dunja" --- ## **Na današnji dan, 1. novembra 1918. godine, Prva srpska armija pod komandom vojvode Petra Bojovića oslobodila je Beograd u Prvom svetskom ratu, nakon više od tri godine austrougarske okupacije. Oslobođenje prestonice predstavljalo je jedan od najznačajnijih trenutaka završnih operacija srpske vojske, koja je posle proboja Solunskog fronta za svega 45 dana, uz neprekidne borbe, stigla od juga Balkanskog poluostrva do Beograda.** Oslobođenje Beograda bilo je rezultat velike savezničke ofanzive na Solunskom frontu, započete 15. septembra 1918. godine. Srpska vojska, koja je nakon povlačenja preko Albanije 1915. i oporavka na Krfu reorganizovana i uključena u savezničke snage na Solunskom frontu, odigrala je ključnu ulogu u proboju neprijateljskih položaja. Posle uspeha na Dobrom polju, srpske jedinice nastavile su brzo napredovanje prema severu, oslobađajući okupirane teritorije i potiskujući nemačke, austrougarske i bugarske snage. ### Srpska vojska za 45 dana stigla do Beograda Proboj Solunskog fronta započeo je 15. septembra 1918. godine, kada su srpske i savezničke jedinice napale snažno utvrđene položaje Centralnih sila. Ubrzo je usledio slom bugarskog fronta, a Bugarska je 29. septembra potpisala primirje sa saveznicima. Time je otvoren put za dalje napredovanje srpske vojske prema severu. Prva srpska armija, kojom je komandovao vojvoda Petar Bojović, nastavila je prodor dolinom Južne i Velike Morave, dok su neprijateljske snage pokušavale da organizuju odbranu i uspore napredovanje. Niš je oslobođen 12. oktobra, a srpske jedinice nastavile su prema centralnoj Srbiji i Beogradu. Brzina napredovanja predstavljala je izuzetan vojni podvig, imajući u vidu iscrpljenost vojnika, otežano snabdevanje, razorene komunikacije i neprekidne borbe. ![](https://balkanwatch.com/wp-content/uploads/2026/11/Serbian-Soldiers-Overlooking-Belgrade.png)Foto: balkanwatch/ilustracija ### Sedmi pešadijski puk prvi ušao u oslobođeni grad U Beograd je 1. novembra 1918. godine prvi ušao Sedmi pešadijski puk Prve srpske armije. Već oko 11 časova delovi Dunavske divizije probili su se kroz središte grada i stigli do Beogradske tvrđave na Kalemegdanu. U ranim popodnevnim satima pripadnici Dunavske i Moravske divizije uspostavili su kontrolu nad širim gradskim područjem, uključujući Vračar, Topčidersko brdo i Čukaricu. Nemačke i austrougarske snage povlačile su se iz Beograda, pri čemu je miniran most na Savi kako bi se otežalo dalje napredovanje srpske vojske. Ulazak srpskih vojnika označio je kraj okupacije koja je trajala od oktobra 1915. godine. ### Beograd pod okupacijom od 1915. godine Beograd je tokom Prvog svetskog rata pretrpeo velika razaranja, posebno tokom austrougarskih napada 1914. i zajedničke nemačko-austrougarske ofanzive 1915. godine. Već na početku rata, u julu 1914. godine, prestonica Srbije bila je izložena artiljerijskom bombardovanju sa druge strane Save i Dunava. Austrougarske snage prvi put su zauzele Beograd početkom decembra 1914. godine, ali je grad oslobođen 15. decembra, nakon pobede srpske vojske u Kolubarskoj bici. Situacija se promenila u jesen 1915. godine, kada su Nemačka i Austrougarska, uz kasnije uključivanje Bugarske u ofanzivu, pokrenule novi napad na Srbiju. Tokom odbrane Beograda posebno se istakao major Dragutin Gavrilović, koji je 7. oktobra 1915. godine održao čuveni govor braniocima prestonice, pozivajući ih da istraju u borbi protiv nadmoćnijeg neprijatelja. Uprkos snažnom otporu, Beograd je pao u oktobru 1915. godine, a srpska vojska bila je primorana na povlačenje prema jugu. Usledilo je povlačenje preko Crne Gore i Albanije, poznato kao Albanska golgota, tokom kojeg su vojska i veliki broj civila pretrpeli ogromne gubitke usled borbi, gladi, bolesti i izuzetno teških vremenskih uslova. Preživeli pripadnici srpske vojske evakuisani su na Krf i druga područja pod savezničkom kontrolom, gde je započeo njihov oporavak i reorganizacija. ### Povratak srpske vojske posle Albanske golgote Posle oporavka, srpska vojska uključena je u savezničke operacije na Solunskom frontu, gde je tokom 1916. i 1917. godine učestvovala u teškim borbama. Posebno značajna bila je bitka za Kajmakčalan u septembru 1916. godine, kada su srpske jedinice zauzele snažno utvrđene neprijateljske položaje. Oslobođenje Bitolja u novembru iste godine predstavljalo je još jedan važan uspeh, ali je do odlučujućeg proboja fronta došlo tek u septembru 1918. godine. Savezničkom vojskom na Solunskom frontu komandovao je francuski general Luj Franše d’Epere, dok su srpske armije predvodili vojvode Petar Bojović i Stepa Stepanović. Na čelu srpske Vrhovne komande nalazio se vojvoda Živojin Mišić, koji je imao značajnu ulogu u planiranju i sprovođenju završnih operacija. Brzo napredovanje srpske vojske tokom jeseni 1918. godine doprinelo je slomu vojnih položaja Centralnih sila na Balkanu i ubrzalo završetak rata. ### Oslobođenje Beograda simbol povratka slobode Oslobođenje Beograda 1. novembra 1918. godine imalo je veliki vojni, politički i simbolički značaj. Za Srbiju, koja je tokom rata pretrpela ogromne ljudske i materijalne gubitke, povratak vojske u prestonicu označio je završetak višegodišnje okupacije i obnovu državne vlasti na oslobođenoj teritoriji. Samo deset dana kasnije, 11. novembra 1918. godine, potpisano je primirje između Nemačke i sila Antante, čime su okončane borbe na Zapadnom frontu i praktično završen Prvi svetski rat. Mesec dana nakon oslobođenja Beograda, 1. decembra 1918. godine, proglašeno je Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca, čime je započelo novo poglavlje u istoriji Srbije i južnoslovenskih naroda. Oslobođenje Beograda ostalo je upamćeno kao jedan od najvećih uspeha srpske vojske u Prvom svetskom ratu i simbol njenog povratka u otadžbinu nakon višegodišnjeg ratovanja, stradanja i izgnanstva. [https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/add_to/whatsapp?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/whatsapp?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/add_to/google_gmail?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/google_gmail?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/add_to/threads?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/threads?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/add_to/viber?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/viber?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/add_to/x?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda](https://www.addtoany.com/add_to/x?linkurl=https%3A%2F%2Fbalkanwatch.com%2Fprvi-novembar-1918-dan-oslobodjenja-beograda%2F&linkname=Prvi%20novembar%201918%3A%20Dan%20oslobo%C4%91enja%20Beograda)[https://www.addtoany.com/share](https://www.addtoany.com/share)