U Mrkonjić Gradu danas će biti održana centralna ceremonija povodom Dana sećanja na sve stradale i prognane Srbe u hrvatskoj vojno-policijskoj operaciji „Oluja“, u kojoj je, prema podacima Dokumentaciono-informacionog centra „Veritas“, proterano više od 220.000 Srba, dok je oko 2.000 ljudi izgubilo život.
Srbija i Republika Srpska i ove godine zajednički odaju poštu žrtvama jednog od najvećih egzodusa stanovništva u Evropi posle Drugog svetskog rata.
Centralna komemoracija biće održana u Mrkonjić Gradu, a predsednik Srbije Aleksandar Vučić ranije je izjavio da je izbor ove lokacije simboličan zbog stradanja i razaranja koja je ovaj grad pretrpeo tokom ratnih sukoba.
Operacija koja je promenila sudbinu Krajine
Hrvatska vojno-policijska operacija „Oluja“ počela je 4. avgusta 1995. godine napadom hrvatske vojske, policije i jedinica Hrvatskog veća odbrane na područja Banije, Like, Korduna i severne Dalmacije, koja su tada bila pod kontrolom Republike Srpske Krajine.
Već narednog dana hrvatske snage ušle su u gotovo napušten Knin, dok su desetine hiljada srpskih civila krenule u izbegličkim kolonama preko teritorije Bosne i Hercegovine ka Srbiji.
Prema podacima Dokumentaciono-informacionog centra „Veritas“, tokom operacije proterano je više od 220.000 Srba, a ubijeno više od 1.900 ljudi. Brojne organizacije i istoričari ovaj događaj opisuju kao najveći egzodus civilnog stanovništva u Evropi nakon Drugog svetskog rata.
Bombardovanje izbegličkih kolona i brojne civilne žrtve
Vojna dejstva počela su u ranim jutarnjim časovima 4. avgusta snažnim artiljerijskim napadima duž čitave linije fronta, nakon čega su hrvatske snage brzo napredovale na više pravaca.
Tokom narednih dana zauzeti su Knin, Drniš, Benkovac, Petrinja, Glina, Vojnić, Topusko i druga mesta, dok je 7. avgusta tadašnji hrvatski ministar odbrane Gojko Šušak proglasio završetak operacije.
Među najtežim zločinima iz tog perioda izdvaja se bombardovanje izbegličkih kolona. Na Petrovačkoj cesti 7. avgusta 1995. godine u vazdušnom napadu ubijeno je deset civila, među kojima četvoro dece, dok je više od 50 ljudi ranjeno.
Prema podacima Hrvatskog helsinškog odbora, na području sektora „Jug“ nakon operacije ostalo je više od 4.000 civila, od kojih je oko 600 ubijeno.
Međunarodne reakcije i sećanje na žrtve
Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija usvojio je 10. avgusta 1995. godine Rezoluciju 1009, kojom je od Hrvatske zatraženo da zaštiti preostale civile i njihovu imovinu, kao i da procesuira odgovorne za počinjene zločine.
Srbija i Republika Srpska zajednički obeležavaju Dan sećanja na stradale i prognane Srbe u „Oluji“ od 2014. godine, dok je centralna ceremonija prvi put održana u Republici Srpskoj 2023. godine u Prijedoru.
Ovogodišnje obeležavanje u Mrkonjić Gradu još jednom će okupiti predstavnike Srbije i Republike Srpske, kao i porodice stradalih i prognanih, u znak sećanja na žrtve i jedan od najtragičnijih događaja iz ratova na prostoru bivše Jugoslavije.
