Ugledni švajcarski časopis Weltwoche objavio je članak o strateškom dijalogu između SAD i Srbije, ocenjujući da odnosi dve zemlje ulaze u novu fazu intenzivnije saradnje. U tekstu se analizira unapređenje odnosa između dve zemlje, kao i novo usmerenje američke politike prema Zapadnom Balkanu.
U tekstu se navodi da prvi strateški dijalog između Sjedinjenih Američkih Država i Srbije predstavlja jednu od najznačajnijih promena u američkom pristupu Zapadnom Balkanu u poslednjih nekoliko decenija. Međutim, autor ocenjuje da je podjednako važno ono što se istovremeno dešava, odnosno ne dešava, u odnosima Vašingtona i Prištine.
Američka politika prema Zapadnom Balkanu godinama je počivala na gotovo nepromenjenom pristupu, prema kojem je tzv. Kosovo važilo za najbližeg partnera Vašingtona u regionu, dok su odnosi sa Srbijom bili opterećeni nasleđem ratova devedesetih, različitim spoljnopolitičkim prioritetima i nerešenim statusom Kosova i Metohije. Međutim, događaji iz jula 2026. godine pokazuju da dolazi do postepenog zaokreta u politici SAD.
Prvi strateški dijalog između Sjedinjenih Američkih Država i Srbije održan je 17. jula u Vašingtonu, a predvodili su ga američki državni sekretar Marko Rubio i ministar spoljnih poslova Srbije Marko Đurić. Tim susretom, kako je saopštio Stejt department, otvorena je „nova era“ u odnosima dve zemlje i potvrđena zajednička opredeljenost za dalje jačanje partnerstva.
Kako se navodi, razgovori nisu ostali samo na političkim porukama. Kao jedan od najvažnijih konkretnih rezultata izdvojena je saradnja u oblasti energetike. SAD i Srbija dogovorili su projekte za unapređenje energetske infrastrukture i jačanje regionalne energetske bezbednosti.
Projekat reverzibilne hidroelektrane „Đerdap 3“ označen je kao jedan od ključnih zajedničkih projekata. Ocenjuje se da bi taj poduhvat mogao da doprinese modernizaciji energetskog sistema Srbije i njenoj većoj energetskoj nezavisnosti.
Pored toga, Srbija je pristupila Artemis programu, američkoj inicijativi koja okuplja zemlje zainteresovane za saradnju u oblasti istraživanja svemira, nauke i naprednih tehnologija. Ovaj potez predstavlja deo šireg procesa uključivanja Srbije u međunarodne tehnološke i inovacione tokove.
Istovremeno, u tekstu se ukazuje da strateški dijalog između Sjedinjenih Američkih Država i tzv. Kosova u potpunosti stagnira, što je prošlo gotovo nezapaženo u većem delu evropske javnosti.
Ambasada SAD u Prištini još je u septembru 2025. godine saopštila da je strateški dijalog sa Kosovom suspendovan. Američki zvaničnici su u više navrata isticali da nastavak tog procesa zavisi od ispunjavanja obaveza koje je Priština preuzela u dijalogu sa Beogradom, uključujući pitanja koja se odnose na prava srpske zajednice.
Tokom sastanka u Vašingtonu, srpska delegacija otvorila je i pitanje položaja Srba na Kosovu i Metohiji, sa posebnim osvrtom na bezbednost Srpske pravoslavne crkve i manastira Visoki Dečani.
U tekstu se ističe da je zaštita srpskog kulturnog nasleđa na Kosovu i Metohiji postala tema koja privlači sve veću pažnju u Sjedinjenim Američkim Državama. Posebnu pažnju privukla je izjava pastora Marka Bernsa, bliskog saradnika predsednika Donalda Trampa, koji je javno kritikovao ograničenja koja su uvedena predstavnicima Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji.
Zaključuje se da Vašington pitanje položaja Srba na Kosovu i Metohiji sve manje posmatra isključivo kao deo tehničkog dijaloga Beograda i Prištine, a sve više kroz prizmu zaštite verskih sloboda, kulturnog nasleđa i prava manjinskih zajednica.
